از احیای کارخانه ابریشم رشت و نجات بانک ملی تا وارد کردن اولین دستگاه تولید برق به ایران! امین الضرب کیست؟!

از احیای کارخانه ابریشم رشت و نجات بانک ملی تا وارد کردن اولین دستگاه تولید برق به ایران! امین الضرب کیست؟!

اختصاصی / به گزارش رشت۲۰، شاید بسیاری نام محله امین الضرب رشت را شنیده باشند، اما معرفی وی مورد توجه قرار نگرفته است.

حاج محمد حسین امین الضرب فرزند حاج محمد حسن کمپانی اصفهانی (امین الضرب) و ماه بیگم‌خانم (دختر محمدحسین صراف اصفهانی) نوه حاج مهدی صراف در سال ۱۲۸۹ قمری در تهران متولد شد. وی یکی از بازرگانان مطرح در آن دوران بود که نوآوری را سرلوحه کار خود قرار داده بود. او زبان فارسی، عربی و فرانسوی را نزد معلمان خصوصی فرا گرفت.

وی اولین پیشنهاد دهنده تاسیس بانک ملی در ایران بود که در آن زمان مظفرالدین شاه آن را نپذیرفت. این پیشنهاد پیش از تاسیس بانک شاهنشاهی که توسط انگلیس ها و بانک ملی که توسط روس ها اداره می شد ارائه شده بود. از سوی دیگر امین الضرب اولین وارد کننده تجهیزات تولید برق به ایران بود. موضوعی که نشان از نگاه تجددگرایانه این تاجر داشت.

نکته جالب آنکه امین الضرب در آینده ای نه چندان دور و زمانی که بانک ملی به علت بدهی به روس ها در حال ورشکستگی بود ناجی این بنیاد مالی ملی شد و اموال خود را گروی روس ها گذاشت تا بدهی بانک به آنان تصویه شود اما هیچ گاه اموال رفته امین الضرب توسط حکومت قاجار جبران نشد.

امین الضرب ۲۳ سال قبل از اینکه مظفرالدین شاه مجبور به صدور فرمان مشروطیت برای تشکیل مجلس شورای ملی شود، مجلس وکلای تجار را تشکیل داده بود! دیدگاه سیاسی او به آزادی خواهان ایران نزدیک بود. وی از حامیان مالی جنبش مشروطه محسوب می شد. همچنین وی در اواخر عمر ناصرالدین‌شاه، پذیرای سیدجمال‌الدین اسدآبادی در خانه‌اش بود و چند روز قبل از به قتل رسیدن ناصرالدین‌شاه، میرزا رضای کرمانی در خانه وی اقامت داشته است. وی همچنین در همان دوران به عنوان نماینده مجلس شورای ملی انتخاب و سمت نائب رئیس را در این مجلس در اختیار داشت.

در خصوص امین الضرب گفته می شود مشارکت فعال برای حل مشکل قحطی، مبارزه با امتیاز تنباکو و زندانی شدنش در این راه، ساخت حجره‌های متعدد برای طلاب در ابن‌بابویه، تهیه پوشاک، مواد غذایی و زغال برای فقرا تنها بخشی از فعالیت اجتماعی اوست.

زندگی پرفراز و نشیب امین الضرب به همین جا ختم نمی شود. این بازرگان و تاجر معروف از آنجایی که پدرش حاج محمدحسن کمپانی به عنوان ضارب سکه در دوران قاجار انتخاب شده بود، خود نیز راه پدر را ادامه داد تا او هم همانند پدر امین الضرب نام بگیرد. وی در شناخت عیار طلا بسیار ماهر و مورد اعتماد مظفرالدین شاه بود.

اما زندگی امین الضرب با رشت از آنجایی پیوند می خورد که در مسیر رفت و آمد او به روسیه در راه تجارت، وی بارها از رشت گذر میکند و یک بار تصمیم بر آن می گیرد تا کارخانه ابریشم کشی رشت را که در اواسط قرن نوزدهم و در دوران سلطنت ناصر الدین شاه به وسیله یکی از سرمایه داران گیلان به نام آقا محمد خان رشتی بنا شده بود و پس از مدتی کوتاه فعالیت آن متوقف شده بود را خریداری و احیا کند.

امین الضرب با توجه به آشنایی با زبان های خارجی و همچنین دانش فنی روز دنیا تکنولوژی های جدید را در آن زمان وارد چرخه کارخانه می کند تا کارخانه ابریشم کشی رشت بتواند مجدداً به فعالیت خود ادامه دهد.

پس از احیای کارخانه ابریشم کشی و با توجه به اینکه وی یکی از رجال موفق سیاسی و تجاری کشور بود، در شهر رشت بسیار محترم شمرده می شد و بسیاری هنوز او را تاجری گیلانی خطاب می کنند. البته در برخی منابع آمده است که امین الضرب در رشت ازدواج کرده بود. به هر جهت پس از درگذشت وی به دلیل آسم یا سکته (منابع در اختلاف با یکدیگر هستد) او را در نجف به خاک سپردند و محله فعلی امین الضرب در منطقه لبِ آب رشت به نام او نامگذاری شد.